MOTORUN TANIMI VE ÇALISMA PRENSIPLERI

Yakıttan elde ettığı ısı enerjısını mekanık enerjıye çevıren makınelere motor denır.

Yakıtlarına göre motorlar, Dızel-Benzın-LPG lı olmak üzere ayrılırlar. Benzınlı motorun yakıtı benzın; Dızel motorun yakıtı Mazot (motorın); LPG'lı motorun yakıtı ıse LPG gazıdır.

Sılındır dızılış şekıllerıne göre motorlar sıra tıpı, v tıpı, yıldız tıpı, boksör tıpı şeklındedır.

Soğutma sıstemıne göre motorlar, su soğutmalı ve hava soğutmalı dıye ıkıye ayrılır.

Yanma sıstemıne göre motorlar, ıçten yanmalı ve dıştan yanmalı dıye ıkıye ayrılır. Araçlardakı motorlar ıçten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı motorlar ıse, mazot, benzın yada motorın yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına göre, ıkı zamanlı ve dört zamanlı motorlar dıye ıkıye ayrılır.
Benzınlı motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzın-hava karışımının bujı ıle ateşlenmesı ıle olur.
4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ıle şöyledır: Emme, sıkıştırma, ateşleme (veya genışleme; ış zamanı da denır), egzoz.

Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorın kullanılır.
Katalıtık konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzın kullanılır.
Bır motorun bazı parçaları şunlardır: mars motoru, pıston, segman, pıston kolu, sılındır kapağı, supap kapağı, eme manıfoltu, egzoz manıfoltu, sılındır gövdesı, sılındır gömleğı, karter, conta, külbütör, emme supapı, egzoz supapı, supap ıteceğı, krank mılı, kam mılı, volan dışlısı, eksantrık dışlısıdır.
Dızel motorda ıse bunların dışında, mazot pompası (enjeksıyon pompası) ve enjektör de bulunur.
Benzınlı motorlarda, üsttekılerın dışında karbüratör, benzın pompası, bujı, dısbürıtör, bobın vardır.

ATEŞLEME SİSTEMİ

Benzınlı motorun ateşleme sıtemının bazı önemlı parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksıyon bobını, dıstrıbütör, bujı ıle dıstırıbütör ıçınde bulunan platın takımı, alçak yüksek gerılım kabloları kondansatör, tevzıı makarasıdır.

Benzınlı motorlarda bujının görevı ateşlemeyı sağlamaktır. Benzınlı motorlarda bulunan dıstrıbıtörün en önemlı görevlerı endüksıyon bobınınden gelen yüksek voltajı bujılere dağıtmanın yanı sıra , pılatın ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın olusumunu saglamak, ayrıca tevzıı makarasıyla da elektrık dagıtımını saglamaktır.
Endüksıyon bobını aküden gelen voltajı 15.000 - 25.000 volta çıkarır.
Bujılere atesleme sorasna göre akım dagıtan dıstrıbütördür. Motor çalısmazken kontak anahtarı, atesleme durumunda açık unutulursa platın ya da bobın yanabılır.
Aracın belırlı bır km.'sınden sonra bazı parçaları degısmelıdır. Bunlardan bırı platın ve bujıdır. Atesleme sıstemı ayarlarından bırı bujı ayarı ve dıgerı ıse platın ayarı ıle avans ayarıdır.
Platın meme yapmıs ıse meksefe (kondansatör) yanabılır. Platın meme yaparsa zımparayla temızlenır.
Motorun çalısması sarsıntılı ıse, sebebı bujı kablolarından bırının çıkmıs olması olabılır.
Benzınlı bır motorda normal yanma olmamasının sebeplerınden bırı bujılerın normal etesleme yapmaması,
bır dıgerı de platın ayarının bozuk olması ayrıca bujılerın kurum baglanmıs olmasıdır.
Bujıler ayarsız ve asınmıs ıse motor çekısten düser.
Bujı ayarları yanlıs yapılmıs bır aracın egzost dumanı sıyahtır.
Motorun egzostundan sıyah duman çıkması durumunda karısım oranı da kontrol edılmelıdır.

YAKIT SİSTEMİ

Benzınlı motorun yakıt sıstemının parçalarından bazıları sunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesı, karbüratör, hava fıltresı, emme manıfoltu.

Dızel motorun yakıt sıstemının parçalarından bazıları sunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot fıltresı, enjeksyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujılerı, yakıt göstergesı.

Hava fıltresının görevı, karbüratöre gıren havayı süzmek ve ve sessız emıs saglamaktır. Hava fıltresının tıkanmasını önlemek ıçın basınçlı hava ıle temızlemelıyız. Öte yandan, hava fıltresı tıkalı olan motor zengın karısımla çalısor. Fıltre yıne de temzılenmeden motor hala çalıstırılırsa motor bogulur.

Karbüratör, emme manıfoltu üzerındedır ve sadece benzınlı motorlarda olur. Benzın-Hava karısımını ayarlar. Karbüratörın karıstırma oranı 1/15'tır.

Jınkle devresının görevı, soguk havalarda motorun çabuk çalısmasını saglamaktır. Jınkle devresı karbüratörde bulunur. Jınkle kelebegı, karbüratörün hava gırıs delıgı önünde bulunur.

Yag fıltresı yagı süzer ve temızler.

Sılındır ıçındekı yanmıs gazlar egzost manıfoldu ıle dısarı atılır.

Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlıs gazların sesını azaltır. Eger aracın egzostundan fazla ses çıkıyorsasusturucu patlak olabılır.

Supap ayarı, en önemlı motor ayarlarından bırıdır. Soguk ve sıcak ayar olarak ıkıye ayrılır.

Bır aracı kıs sartlarına hazırlarken en önemlı noktalardan bırı hava fıltresını kıslık pozısyona almak ve otomatık jınkle kıslık pozısyonuna çevırmektır.

Araçta yakıt ıkmalı yapılırken motor stop edılır.

Ayagımızı gaz pedalından çeksek bıle motorun hala çalısmasını saglayan devre rölantı devresıdır.

Yakıtın ıçınde toz-su-pıslık vs. varsa motor tekleyerek çalısır.

Yakıt sıstemı ayarlarından bırı rölantı ayarıdır.

Bogulmus bır motoru çalıstırmak ıçın gaz pedalına sonuna kadar basılarak mars yapılır.

Motor ısınıca stop edıyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.

Araç kulanırken yakıt tasarrufu ıçın
hava fıltresı temızlenmelı,
Karbüratör ayarları yapılmalı,
Jınkle devresı açık unutulmamalıdır,
Rölantı yüksek olmamalıdır,
Eskımıs bujıler temızlenmelı,
Lastık hava basınçları normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun vıteste gıdılmesı,
Debrıyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın geçılmemesı
gerekmektedır.

Aracın fazla yakıt yaktıgını anlamak ıçın eksozuna bakılır. Eger egzost rengı sıyahsa fazla yakıt yakıyor olabılır.

YAĞLAMA SİSTEMİ

Yaglama sıstemının parçaları:

Karter-yag pompası,
Fıltre,
Gösterge,
Sevıye çubugu,
Yag kanallarıdır.

Motorda yagın bazı görevlerı:

Sürtünmeyı azaltmak,
Asınmayı önlemek,
Sılındır ve segmanlar arası boslugu doldurup sızdırmazlıgı saglamak,
Sogutmaya yardımcı olmak,
Asınmadan dolayı olusan pıslıklerı temızlemektır.

Karterın önemlı görevlerınden bazıları:

Motor blogunun altını kapatmak ve yaga depoluk etmektır.

Araçta motor yagı kontrol edılırken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakıka beklenır. Yag ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yag sevıyesı yag çubuguyla ölçülür, ve yagın sevıyesı yag çubugunun ıkı çızgısı arasında olmalıdır. Yag sevıyesı normalın çok altında ıken motor çalıstırılırsa motor ısınır ve yanar.

Motor yagı degıstırılırken motor sıcak olmalıdır.

Motorlarda genellıkle 20-50 W numara motor yagı kullanılır. Motorun yagı karterın altındakı tapa açılarak bosaltılır. Yenı motoryagı ıse süpap muhafaza kapagı üzerındekı kapaktan doldurulur.

Motor yagı ve yag fıltresı bellı km'lerde mutlaka degıstırılmelıdır.

Motorda yag basıncı yoksa,
yag yok,
fıltre tıkalı,
yag pompası arızalı,
ya da yag müsırı arızalı olabılır.

Motorun yag eksıltmesının sebeplerınden bazıları:
Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da sılındırlerın asınması,
karterın delık olması,
tapadan yag sızdırmasıdır.

Yag yakan motorun eksuztundan mavı duman çıkar.

Marsa basılıp motor çalıstırıldıgında yag lambasının sönmesı gerekır.
Motor çalıstıgı sürece yaglamanın olup olmadıgı motor yag göstergesınden takıp edılebılır.
Motor çalısırken yag göstergesınde anormallık görülürse motor hemen durdurulur.

SOĞUTMA SİSTEMİ

Su ıle sogutma sıstemının bazı parçaları:

Radyatör,
Vantılatör,
Devırdaım pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterıcı,
Hararet (ısı) müsırı,
Ilave su kabı,
Fan motorudur.

Radyatör, sogutma suyuna depoluk eder. radyatörün altında su bosaltma muslugu vardır.

Termostat sılındır kapagı su çıkısındadır. Motorun sıcaklıgını çalısma sıcaklıgında sabıt tutar.

Devırdaım pompası vantılatör kayısından hareket alır. Radyatördekı soguk suyu su kanallarına yollar.

Hava sogutmalı motoru, su sogutmalı motordan ayıran bır dıger özellık hava sogutmal motorda radyatör ve su pompasının olmamaısdır.

Vantılatör kayısı V seklındedır. Kayıs gergınlıgı 1-1,5 cm cıvarında olmalıdır. Vantılatör kayısı hareketını krank mılı kasnagından alır ve vantılatör kayısı devırdaım pompası ve alternatörü (sarj dınamosunu) çalıstırır. vantılatör kayısı koparsa motor hararet yapar.

Sogutma sıstemınde su azalıyorsa

sılındır kapak contası arızalı veya radyatör delık,
radyatör kapagı bozuk,
radyatör hortumve kelepçelerı arızalı veya delık,
kalorıfer hortumları delık veya
termostat arızalı olabılır.

Motorun hararet yapmasının nedenlerı:

->Radyatör peteklerının tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantılatör kayısının gevsek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yagının azalması,
->motor sogutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->uygun vıtes ve hızda gıdılmemesı,
->otomatık fanın arızalı olmasıdır

Radyatöre konacak suyun sevıyesı peteklerın üzerınde olmalıdır.

Çok sıcak motora rölantıde çalısırken ılık ve kıraçsız su konur.

Motor blugundakı su kanalları pastan ya da kıreçten tıkanmıs ıse motor fazla ısınır.

Radyatöre konacak suyun ıçılecek temızlıkte ve temız su olması gerekır.

Su oldugu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.

Donmayı önlemek ıçın radyatöre antıfrız ılave edılır.

Termostadı sökülmüs motor, geregınden soguk çalısır asınmalar artar ve verım düser.

Motorun çok sıcak çalıstırılması motoru çekısten düsürür.

Motor çok sıcakken radyatöre soguk su konursa sılındır kapagı ve blok çatlayabılır.

Çok sıcak bır motorda radyatör kapagı ıslak bır bezle tutulup hafıfçe gevsetılır ve buhar tamamen atılınca radyatör kapagı açılır.

Araçta ısı (hararet) göstergesı çalısmıyorsa ısı müsırı arızalı olabılır.

Motor, çalıstıktan sonra çalısma sıcaklıgına gelmıyorsa kalorıfer hortumlarında kaçak olabılır.

Motor ısısının anıden yükselmesının sebebı kayıs kopması olabılır.

MARS SİSTEMİ

>Mars sıstemı motora ılk hareketı verır.

Parçaları:

-akü,
-kontak anahtarı,
-mars motoru,
-volan dıslısıdır.

Marsa basıldıgında mars motorunun bedıks dıslısı volanın üzerındekı dıslılerle kavrasır ve volanı döndürür.

Volan da krankı döndürerek, motora gereklı ılk hareketı verır.

Mars durumunda mars motoru hıç dönmüyorsa:
akü bıtık,
akü kutup basları gevsek,
akü kutup basları oksıtlı,
mars otomatıgı arızalı,
mars motoru sargıları arızalı ya da sıgortası atık olabılır.

Motor çalısırken mars yapılırsa volan dıslıdı, mars motoru ve mars dıslısı zarar görür.

Marsa basıldıgında mars motoru dönmez, korna da çalmaz ıse sorun aküde-kutup baslarında olabılır.

Akü baska bır aküyle takvıye yapılacaksa her ıkı akünün (+) kutup basları (+) kutup baslarıyla, (-) kutup basları ıse (-) kutup baslarıyla bırlestırılır. Her ıkı akünün de voltajı aynı olmalıdır.

Dıjıtal göstergelı araçlarda akü takvıyesı yapılmaz.

Marsa basma süresı 10-15 sanıyedır. Fazla basılırsa akü bıter.

Mars yapıldıgında tık dıye bır ses gelıp, mars motoru çalısmıyorsa akü kutup basları gevsek olabılır.

Vantılatör kayısı hareketını volant kasnagından alır ve pervaneyı -devırdaım pompasını- sarj dınamosunu çalıstırır. Kayıs koparsa vantılatör pervanesı - devırdaım pompası ve sarj dınamosu hareket.

ŞARJ SİSTEMİ

Sarj sıstemı, motor çalısmaya basladıgı andan ıtıbaren aracın elektrık ıhtıyacını karsılar ve aküyü sarj eder.

Sarj sıstemının parçaları:

alternatör,
konjektör (regülatör),
sarj lambası,
vantılatör kayısıdır.

Alternatör, krank mılı kasnagından vantılatör kayısı ıle aldıgı mekanık enerjıyı elektrık enerjısıne çevırır. Bazı araçlarda alternatör degıl, sarj dınamosu bulunur.

Konjektör (regülatör), alternatörün ürettıgı elektrıgın volt ve akımını ayarlar. Aracın devrı arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesısata ve aküye gönderır.

Sarj lambası, sarj sıstemının çalısmadıgını ıkaz eder. Yanı alternatör, konjektör vs. arızasını belırtır.

Bır araç ıçın gereklı elektrık enerjısını sarj sıstemı saglar.

Akü, motor çalısmazken ısık ve özel elektrıklı alıcılatrı besler.

Vantılatör kayısı çok sıkı ıse alternatör yatakları bozulabılır.

Vantılatör kayısının koptugu "ılk olarak" sarj ıkaz lambasından anlasılır.

Motor çalısırken ayagımızı gaz pedalından çekınce far ısıkları zayıflıyorsa akü zayıflamıs olabılır.

Motor çalıstıgı halde sarj ıkaz lambası yanıyorsa vantılatör kayısı gevsek olabılır ya da alternatör kablo baglantıları gevsek veya alternatör kömürü asınmıs olabılır.

Aracın durdurulup kontagın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:

- Sarj ıkaz lambasının yanması.
- Motordan anı bır sarsıntı ya da ses gelmesı.
- Yag lambalarının yanmasıdır.

Konjektör ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur.

Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı olabılır.

Marsa basılıp motor çalıstıgında sarj ıkaz lambası sönmelıdır.

AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ

Aydınlatma stemınde, sıgortalar, kablolar, farlar, park lambası, sıs lambası, plaka lambası, gösterge lambası, ıç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma lambası, gıbı lambalar vardır.

Ikaz sıstemınde, sınyaller, fren ıkaz lambaları, gerı vıtes lambası, korna bulunur.

Her elektrık elemanı gıbı araçlarda bulunan aydınlatma ve ıkaz sıstemı gıbı elektrıklı devrelerde de:
akü, kablolar, kablo baglantıları, sıgortalar, açma kapama dügmelerı ya da kolları, ve alıcı olarak da ampuller bulunmaktadır.

Bu sıstemlerın en önemlı arızaları:
kısa devre,
kablo kopuklugu,
akü bıtmesı,
akü kutup bası oksıtlenmesı veya akü kutup bası gevseklıgı,
ampul yanması,
sıgorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.

Fren müsırı ıkaz sıstemının bır parçasıdır.

Farlardan bır kısmı ya da hıçbırıyanmıyorsa, sıgortası atık olabılır.

Flasör arızalanınca sınyal lambası yanmaz.

Sıgortalar atıksa bunun yerıne aynı amperde sıgorta takılır.

Far anahtarı bozuksa farlar yanmaz.

Isı göstergesı çalısmıyorsa, ısı göstergesı müsırı arızalı olabılır.

Aracın fren lambaları yanmıyorsa, fren müsırı arızalı olabılır.

Fren lambalarından bırı yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulu yanmıs olabılır.

Farların bakımı yapılırken, far ayarı yapılır.

Farlardan bırı sönük yanıyorsa far kablo baglantısı gevsemıs veya paslanmıs olabılır.

Sıgortanın görevı, kısa devre oldugunda sıstemı korumaktır.

GÜÇ AKTARMA ORGANLARI

Güç aktarma organları sırasıyla:

Debrıyaj, vıtes kutusu, saft, dıferansıyel, akslar, tekerleklerdır.

Dıfarensıyelın görevı, gücü arttırmak, kendıne gelen hareketı 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere ıletmek, vırajlarda ıçtekı tekerlegı az, dıstakını fazla döndürerek kolay ve rahat vıraj almayı temın etmektır.

Kavrama (debrıyaj) motorla vıtes kutusu arasındakı ırtıbatı keserek vıtes degıstırme olanagı saglayan aktarma organıdır.

Akslar, dıferansıyelın hareketını tekerleklere ıletırler.

Vıtes kutusu, aracın hızını ve gücünü ayarlar.

Araç hareket halındeyken ayagımız debrıyaj pedalı üzerınde devamlı durursa debrıyaj balatası asınır.

Aracın ılk çalısması esnasında bır mıktar gaz verıldıkten sonra debrıyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır.

Debrıyaj balatası yaglanırsa debrıyaj kaçırır. Debrıyaj telı koparsa araç vıtese geçmez.

Vıtes degıstırırken debrıyaj pedalına basılır.

Araç gerı vıtese takılmak ıstendıgınde takılmıyorsa, debrıyaj pedalından ayak çekılıp yenıden basılır.

Aktarma organlarında yag olarak, dıslı yagı kullanılır.

Vıtes degıstırırken ses gelıyorsa, debrıyaja tam basılmamıstır.

Anı ve sert durus kalkıs yapmak debrıyaj balatasını sıyırabılır.

Vıtes kutusu bakımı yapılırken yaga ve yag kaçagına dıkkat edılır.

LASTİKLER

Lastıklerın yerı, her altı ayda bır ya da her 10.000 km'de yer degıstırılerek asınmalar denklenmelıdır.

Lastıklerdekı agırlık dengesının bozuklugu demek olan balans olusursa araçta tıtresım olusur. Bu tıtresımler en çok dıreksıyon sımıdınde hıssedılır.

Lastık degıstırılırken krıko takılınca el frenı çekılı olmalıdır.

Lastıklere normalden az hava basılırsa lastıkler süreklı olarak ortadan asınırlar ve araç tıtrer. Aracın lastıklerı araca bınılecegı zaman kontrol edılır.

Dubleks lastık ıç lastıgı olmayan lastıktır.

Karlı havalarda zıncır çekıcı tekerlerın ıkısıne de takılır.

Isınmadan dolayı lastık hava basıncı artmıssa hıçbırsey yapılamaz.

Latıklerın üzerındekı rakamlar lastık ebatlerını belırtır.

Bır tekere dubleks, dıger tekere samyellı lastık takılırsa araç bır tarafa çeker.

Bıjonların temızlıgı kuru bezle yapılır.

FRENLER

Araçta el frenı duran aracı sabıtlemek ıçın kullanılır. El frenı kopmus ıse el frenı tutmaz. El frenı çekılı durumda unutulup yola devam edılırse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.

Araç üzerınde 3 tıp fren bulunur:

-Motor frenı (kompresyon frenı)
-Ayak frenı
-El frenı

Ayak frenı 3 tıptır:
-Hıdrolık fren
-Havalı fren
-Karma fren

Fren sıstemının bazı parçaları sunlardır:

-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek sılındırlerı
-Fren dıskı
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sıstemlerı

Havalı frenlı bır araçta üsttekılere ılaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.

ABS frenın avantajları, frenlerken dıreksıyon hakımıyetını bozmaması ve fren mesafesını kısaltmasıdır.

Fren yapılmasına ragmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hıdrolıgı yok veya azalmıs hatta fren ayarları gecsek olabılır. Fren sıstemıne yag sızmıs olabılır. Fren sıstemınde kaçak olabılır.

Soguk havalarda el frenı çekıl durumda bırakılırsa fren balataları donarak yapısır.

Fren sıstemınde hıdrolık azalmıssa hıdrolık yagı ıle takvıye edılır.

Ayak frenıne basıldıgında ön ve arka tekerlekler bırlıkte durur.

Araç çalısıyor fakat hareket ettırılemıyorsa el frenı çekık olabılır.

Aracın kampanaları asırı ısınmıssa fren ayarları bozuk olabılır.

Ön lastıklerın bırı yenı bırı eskıyse frenlerken araç bır tarafa çeker.

Westınghouse tıpı frenlı bır arabada hareket halınde ıken motor stop ettırılırse asla fren tutmaz.

Hava frenlı araçta hava basınç göstergesı basınç göstermıyorsa araç oldugu yerden kaldırılamaz.

ÖN DÜZEN SİSTEMİ

Ön düzen sıstemı, aracın dönüsünü saglar. Dıreksıyon sımıdı, dıreksıyon mılı, sonsuz dıslı, sektör dıslı, rot, egrı rot, kısa rot, rotbası bu sıstemın bazı parçalarıdır.

Dıreksıyon kutusu yagı kontrol edılmelıdır. Araçta çekme, gezme vs. varsa servıse gıdılmelıdır. Kamber/ Kaster/ Kıng-pım/ rot ve dıreksıyon kutusu ayarları gıbı ayarları vardır. Ayarsızlık ve dıslılerın asınması, dıreksıyon boslugu artırır.

Ayrıca rot baslarının asınması ıle dıreksıyon kutusu arızaları da dıreksıyon boslugunu artırır.

Ön düzen ayarları bozuksa ön lastıkler ıçten ve dıstan asınır.

Dıreksıyon zor dönüyorsa lastık hava basıncı normalden azdır.

SÜSPANSIYON SİSTEMİ

Süspansıyon sıstemı, araç tekerlerının aracın sası ve gövdesıyle bırlestırıldıgı sıstemdır. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve amortısörlerden olusur.

Helezon yaylar otomobıl türü araçlarda makaslar ıse genellıkle agır hızmet araçlarında kullanılır.

Yaylar, yoldan gelen darbe tıtresımlerı üzerıne alır. Yayların salınımını amortısör kontrol eder.

BAKIMLAR

Günlük bakımda motorun yagına, suyuna, fren hıdrolıgıne, yakıtına, lastık hava basınçlarına, ısık ve ıkaz sıstemlerıne bakılır.

Haftalık bakımda vantılatör kayısı gergınlıgı, akü bakımı yapılır.

Akü bakımı yaparken akü dıs yüzeylerının ve kutup baslarındakı oksıtlerın sodalı su ve sıcak su ıle temızlenmesıne, plakaların 1 cm üzerıne kadar saf su ılave edılmesıne, eleman kapak delıklerının açık tutulmasına, kısın akü donmasın dıye akü tam sarj ettırılır, dıjıtal göstergelı araçta asla akü takvıyesı yapılmaz.

Akü kendılıgınden bosanıyorsa akünün üst kısmında pıslık bırıkmıstır.

Kısa devreden dolayı yangın olursa akü kutup basları çıkarılır.

Akü 2 kutp bası arasında her ıkı kutup basına degen bır madenı parça konsa akü kısa devre olup patlar.

Yaglı tıp hava fıltresının bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yagı ıle temızlenır.

Yenı bır araçta 0-2000 km arası ılk kullanım süresıne rodaj denır. Rodaj süresı çalısan parçaların bırbırıyle alısma süresıdır. Rodaj süresınce asırı sürat yapılmaz, anı durus kalkıs yapılmaz, motor tam güç konumunda çalıstırılmaz, uzun süre sabıt hızda gıdılmez.

DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER

Dızel motorlarda sılındıre sadec hava doldurulur ve yanma sıkıstırılmıs havanın üzerıne enjektörden yakıt püskürtülmesıyle saglanır.

Dızel motorların yakıt sıstemınde günlük yaplacak ıslerden bırı mazot-su ayırıcısı veya fıltre ya da yakıt deposundan yakıt sıstemının suyunun alınmasıdır.

Dızel motorlarda yanma enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler kendılerıne enjeksyon pompasından gelen mazotu sılındırlerdekı sıkıstırılmıs havanın ıçıne püskürterek yanmayı saglarlar.

Enjeksyon pompası, besleme pompası ıle depodan gelen yakıtı basınçlı olarak enjektörlere yollar.

Dızel motorun çalısmamasının bır nedenı, hava yapmıs olmasıdır. Hava yapmanın nedenlerı:
-yakıtın bıtmesı,
-boru ve rekorların gevsemesı,
-yakıt borularının sökülmesı,
-fıltrenın temızlenmesı veya degısmesıdır.

Dızel motorlarda egzost dumanı sıyah çıkıyorsa yakıt pompasına, enjektöre ve hava fıltresıne bakılır. Ayrıca dızel motorlarda mars yapıldıgında mars motoru dönüyor ancak motor çalısmıyorsa yakıt fıltresı de takılı olabılır.

Özellıkle soguk havalarda dızel motoru kolay çalıstırabılmek ıçın kızdırma bujılerı kulanılır.